11G economic model : ದಾಖಲೆಯ 17ನೇ ಬಾರಿಗೆ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಿಎಂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ **’11G ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿ’**ಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಬಜೆಟ್ನ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ. ಕೇಂದ್ರದ ತೆರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ರಾಜ್ಯದ ಜಿಎಸ್ಡಿಪಿ (GSDP) ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಶೇ. 8.1ಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಈ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ.
1. ಆರ್ಥಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿ: ’11G ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿ’ ಸಿಎಂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಈ ಬಾರಿಯ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ’11G ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿ’ (11G Economic Model) ಎಂಬ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಜಿಎಸ್ಡಿಪಿ (GSDP) ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಶೇ. 8.1 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (ಶೇ. 7.4) ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
2. ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಿದೆ:
-
ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ: ಮಹಿಳೆಯರ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ₹5,300 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
-
ಅನ್ನಭಾಗ್ಯ: ಅಕ್ಕಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ, ಸಕ್ಕರೆಯಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ‘ಇಂದಿರಾ ಫುಡ್ ಕಿಟ್’ ವಿತರಣೆಗೆ ಕ್ರಮ.
3. ಅಬಕಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ
-
AIB ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ: ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಿಂದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರಿತ (Alcohol-in-Beverage) ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುವುದು.
-
ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮುಕ್ತ: ಮದ್ಯದ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯನ್ನು ಡಿ-ರೆಗ್ಯುಲೇಟ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು.
-
ಅಬಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ₹45,000 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
4. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು
-
ಟೈಪ್-1 ಮಧುಮೇಹ: 18 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪೆನ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.
-
ರೋಹಿತ್ ವೇಮುಲ ಕಾಯ್ದೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆಯಲು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುವುದು.
-
AI ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯೂಟರ್: 8 ರಿಂದ 12ನೇ ತರಗತಿಯ 12.28 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ ಕಲಿಕಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲು ₹5 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲು.
5. ಬೆಂಗಳೂರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ಬ್ರಾಂಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು)
-
ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿ.
-
ನಗರದ 450 ಕಿ.ಮೀ ರಸ್ತೆಗಳ ವೈಟ್-ಟಾಪಿಂಗ್ಗಾಗಿ 3 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ₹3,000 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆ.
-
ಮ್ಯುನಿಸಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್ಗಳು: ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ಗಳಿಗೆ ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬಾಂಡ್ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಅವಕಾಶ.
6. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಘೋಷಣೆಗಳು
-
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್: ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳನ್ನು ‘ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್’ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.
-
ವಸಧಾಮೃತ ಯೋಜನೆ: ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುವುದು.
-
ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ LNG: ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು LNG ಮೇಲಿನ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಶೇ. 14.34 ರಿಂದ ಶೇ. 5 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
